Wikileaks verša į rįšstefnu FSFĶ 1. desember

Talsmenn Wikileaks eru į leišinni til landsins vegna rįšstefnu Félags um stafręnt frelsi į Ķslandi sem veršur 1. desember nęstkomandi.

Rįšstefnan er öllum opin og er frķtt inn. Skrįning er į vefsķšu félagsins, fsfi.is.

Viš bendum fólki einnig į aš Wikileaks veršur til umręšu ķ žęttinum Silfur Egils nś į sunnudaginn.

 

Um Wikileaks:

WikiLeaks er verkefni sem stefnir aš žvķ aš gera hverjum sem er kleift aš leka trśnašargögnum til almennings. Į sķšustu tveimur įrum hefur verkefniš lekiš yfir milljón skjölum sem ekki voru ętluš til almennrar birtingar - žar į mešal glęrusżningu af stjórnarfundi Kaupžings skömmu fyrir bankahrun, sem olli talsveršu fjašrafoki ķ hérlendum fjölmišlum. Mešal annarra markveršra skjala sem WikiLeaks hefur birt mį nefna mešlimaskrį British National Party (ķ tvķgang), skżrslu um mengunarslys į Fķlabeinsströndinni sem unnin var fyrir Trafigura, uppköst aš ACTA-sįttmįlanum, og fleira ķ žeim dśr.

 


mbl.is 11. september mķnśtu fyrir mķnśtu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sjįlfstęšisyfirlżsing netheima

Žegar Bill Clinton samžykkti og skrifaši undir sérstök fjarskiptalög (Telecommunications Act) žann 8. febrśar 1996 olli žaš miklu uppžoti ķ holdheimum en žó sérstaklega ķ netheimum, sem stękkušu ört meš fjölgun notenda lżšnetsins. Ķ hinum lķkamlega heimi żttu afleišingar laganna undir markašsyfirrįš fjölmišlafyrirtękja en ķ netheimum reyndu lögin aš brjóta nišur mįlfrelsi į netinu. John Perry Barlow, kröftugur barįttumašur mįlfrelsis ķ netheimum, skrifaši sama dag svar netheima viš žessum lögum sem rķkisstjórn eins lands setur į landamęralaus samskipti. Til žess aš undirstrika valdleysi rķkisstjórna yfir holdlausum hugsunum gaf hann svarinu nafniš Sjįlfstęšisyfirlżsing netheima. John Perry Barlow er einn af fyrirlesurum rįšstefnu um stafręnt frelsi sem veršur haldin 5. jślķ nęstkomandi og ķ tilefni af žvķ gefur FSFĶ śt Sjįlfstęšisyfirlżsingu netheima į ķslensku ķ fyrsta skipti.


Sjįlfstęšisyfirlżsing netheima

Rķkisstjórnir išnašarheimsins, žiš žreyttu risar holds og stįls, ég kem śr netheimum, nżja heimili hugans. Fyrir hönd framtķšarinnar, biš ég ykkur śr fortķšinni um aš lįta okkur ķ friši. Žiš eruš ekki velkomin į mešal oss. Žiš hafiš engin yfirrįš į okkar söfnunarstaš.

Viš höfum enga kosna stjórn og munum lķklega ekki efna til kosninga. Žvķ felur orš mitt einungis ķ sér žaš vald sem frelsiš sjįlft hefur. Ég lżsi žvķ hér meš yfir aš hnattręna samfélagsrżmdin sem viš byggjum sé nįttśrulega sjįlfstętt undan žvķ einręši sem žiš sękist eftir aš ķžyngja okkur meš. Žiš hafiš hvorki sišferšislegan rétt til žess aš rįša yfir okkur né bśiš yfir žvingunarašferšum sem viš höfum įstęšu til žess aš lśta.

Hiš réttlįta vald sem rķkisstjórnir bśa yfir er afkvęmi samžykkis žegna rķkisins. Žiš hafiš hvorki sóst eftir né fengiš ķ hendurnar samžykki okkar. Ykkur hefur ekki veriš bošiš til okkar. Žiš žekkiš okkur ekki og žiš žekkiš ekki okkar heim. Netheimar liggja ekki innan ykkar lögsögu. Bygging landamęra aš netheimum eru ekki eins og hver önnur opinber byggingarframkvęmd. Sś framkvęmd er ekki į ykkar valdi. Netheimar eru nįttśrulegt afl sem stękkar ķ gegnum sameiginlegar ašgeršir okkar.

Žiš hafiš hvorki tekiš žįtt ķ samkundu stórfenglegra samręšna okkar né skapaš auš markašssvęša okkar. Žiš žekkiš ekki menningu okkar, sišfręši okkar eša hinar óskrįšu reglur sem nś žegar halda uppi meiri reglu ķ samfélagi okkar en ykkar afskiptasemi gęti gert.

Žiš haldiš žvķ fram aš vandręši séu mešal oss sem žarfnist śrlausna. Žiš notiš žessa skįldušu stašhęfingu sem afsökun til žess aš rįšast inn ķ okkar umdęmi. Mörg af žessum vandamįlum eru ekki til stašar. Žar sem raunverulegar deilur og óréttlęti eiga sér staš munum viš leysa śr žeim mįlum į okkar mįta. Viš erum aš skrifa okkar eigin samfélagssįttmįla. Sś stjórn sem ķ žvķ felst mun rķsa į okkar skilmįlum, ekki ykkar. Okkar heimur er öšruvķsi.

Netheimar eru samansafn fęrsla, vensla og hugsunarinnar sjįlfrar, allt tengt ķ flóšbylgju samskiptavefs okkar. Okkar er heimur allsstašar og hvergi, en žar fyrirfinnast engir lķkamar.

Viš erum aš skapa heim žar sem allir geta safnast saman įn forréttinda og fordóma ķ garš kynžįtta, aušs, hervalds eša žjóšernis.

Viš erum aš skapa heim žar sem hver sem er, hvar sem er getur tjįš hugsanir sķnar, hversu sérstęšar sem žęr geta veriš, įn žess aš hręšast žvingun til žagnar eša samręmis.

Ykkar lagalegu hugtök um eignir, tjįningar, auškenni, hreyfingar og samhengi nį ekki til okkar. Žau eru byggš į efni. Hér er ekkert efni aš finna.

Auškenni okkar hafa engan lķkama žannig aš ólķkt ykkur getum viš ekki nįš fram reglu meš lķkamlegum žvingunum. Okkar trś er aš sišfręši, upplżstur sjįlfmyndašur įhugi og almenningsheill geti af sér og upphefji okkar eigin stjórn. Okkar auškennum getur veriš dreift yfir mörg af ykkar lögsagnarumdęmum. Einu lögin sem okkar samsetta menning myndi almennt samžykkja er Gullna reglan. Viš vonum aš viš getum byggt okkar eigin sérstöku lausnir į žeim grunni. Viš getum aftur į móti ekki tekiš viš žeim lausnum sem žiš reyniš aš žvinga į okkur.

Ķ Bandarķkjunum hefur rķkisstjórn žeirra ķ dag sett į lög, lög um umbętur į fjarskiptum sem hafna žeirra eigin stjórnarskrį og móšgar drauma Jefferson, Washington, Mill, Madison, DeToqueville og Brandeis. Žessir draumar verša nś aš fęšast aš nżju ķ okkur.

Žiš eruš daušhrędd viš ykkar eigin börn vegna žess aš žau eru innfęddir ķbśar heims žar sem žiš munuš alltaf vera innflytjendur. Žaš er vegna žess aš žiš hręšist žau sem aš žiš treystiš į embęttismannališ meš sama įbyrgšarhlutverk foreldra og žiš eruš of huglaus til aš takast į viš. Ķ okkar heimi eru öll tilfinningaveršmęti og tjįningar mannkyns, frį nišrandi oršum til engillķkra setninga, hluti af einni heild, hinu hnattręna samtali stafręnna bita. Viš getum ekki ašskiliš loft sem kęfir, frį lofti žar sem vęngir blaka.

Ķ Kķna, Žżskalandi, Frakklandi, Rśsslandi, Singapore, Ķtalķu og Bandarķkjunum reyniš žiš aš hindra frelsi eins og smitsjśkdóm meš žvķ aš reisa varnarturna viš framlķnu netheima. Žessir turnar gęti tafiš frelsissmit ķ stutta stund en žeir munu ekki virka ķ heimi sem mun innan tķšar vera umturnaš af stafręnum mišlum.

Ykkar sķžverrandi upplżsingaišnašur mun višhalda sjįlfum sér meš lagatillögum, ķ Bandarķkjunum og į öšrum stöšum, sem krefjast žess aš mįliš sjįlft sé žeirra eign um allan heim. Žessi lög munu lżsa žvķ yfir aš hugmyndir séu enn ein išnašarvaran, ekki merkilegri en hrįjįrn. Ķ okkar heimi, hefur allt žaš sem mannshugurinn getur skapaš möguleika į žvķ aš vera endurskapaš og dreift óendanlega įn žess aš gjald sé tekiš fyrir. Hnattręn mišlun hugsunar žarf ekki lengur į verksmišjum ykkar aš halda.

Žessar sķauknu grimmu og nżlendulegu ašgeršir setja okkur ķ sömu stöšu og fyrri elskendur frelsis og sjįlfstęšra įkvaršanna sem žurftu aš hafna valdi fjarlęgra, óupplżstra afla. Viš veršum aš lżsa žvķ yfir aš sżndarsjįlf okkar séu ónęm fyrir yfirrįšum ykkar, jafnvel žó viš höldum įfram aš samžykkja vald ykkar yfir lķkömum okkar. Viš munum dreifa okkur um alla plįnetuna svo aš enginn geti handsamaš hugsanir okkar.

Viš munum skapa heimsmenningu hugans ķ netheimum. Megi netheimar hafa meiri manngęsku og sanngirni en heimurinn sem ykkar rķkisstjórnir hafa skapaš.

Davos, Sviss
8. febrśar 1996

Takk fyrir frelsiš

(Greinin birtist ķ Morgunblašinu 17. jśnķ 2008)

Frelsi Ķslendinga jókst til muna um mišjan mars žökk sé ķslensku rķkisstjórninni og verkefnisstjórnar um rafręna stjórnsżslu ķ forsętisrįšuneytinu. Žaš er óumflżjanleg stašreynd aš hugbśnašur og tölvur eru mikilvęgur žįttur ķ daglegu lķfi allra Ķslendinga og žegar stefna stjórnvalda um frjįlsan og opinn hugbśnaš var samžykkt af rķkisstjórninni 11. mars sķšastlišinn var tekiš stęrra skref ķ įtt aš betri framtķš en margan grunar.

Frjįls hugbśnašur gefur notendum hugbśnašarins frelsiš til žess aš nota hugbśnašinn į žann hįtt sem notandinn sjįlfur kżs, frelsiš til žess aš kynna sér hugbśnašinn og ašlaga hann aš sķnum žörfum, frelsiš til žess aš dreifa hugbśnašinum og žar meš hjįlpa nįunganum og frelsiš til žess aš bęta hugbśnašinn og dreifa breytingunum til samfélagsins svo aš allir njóti góšs af žeim. Opinn hugbśnašur į rętur sķnar aš rekja til frjįls hugbśnašar en hugsjón opins hugbśnašar fjallar frekar um gęši og öryggi hugbśnašarins frekar en frelsi notenda. Žaš mį žvķ segja aš stefnan, sem hvetur opinbera ašila til žess aš beita sér fyrir notkun frjįls og opins hugbśnašar, żtir undir notkun gęšahugbśnašar sem veitir öllum notendum frelsi ķ daglegu lķfi, įn žess aš vera į valdi örfįrra stórfyrirtękja. Stefnan opnar einnig markašinn fyrir ķslensk fyrirtęki meš žvķ aš auka samstarfs- og samkeppnismöguleika og žar af leišandi žįtttöku į markašinum.

Žvķ mišur veršur ekki litiš framhjį žvķ aš fram aš žessu hefur meirihluti Ķslendinga ekki stašiš nęgilega vel vörš um sitt stafręna frelsi og ķ raun sett eigin tölvur og hugbśnaš ķ hendur óžekktra ašila. Ekki er vķst hvort um ręšir įhuga- eša žekkingarleysi en stefna stjórnvalda um frjįlsan og opinn hugbśnaš mun įn efa eiga stóran hlut ķ vitundarvakningu Ķslendinga hvaš varšar frelsi og óhęši ķ mešhöndlun stafręnna upplżsinga.

Ķ stuttu mįli felur stefnan ķ sér žaš aš opinberir ašilar skoši frjįlsan hugbśnaš til jafns viš séreignarhugbśnaš og geri sem hagkvęmust kaup. Opinberir ašilar skulu einnig reyna eftir fremsta megni aš nota hugbśnaš sem byggir į opnum stöšlum og foršast žaš aš verša of hįšir einstaka
fyrirtękjum. Hugbśnašur sem er smķšašur og fjįrmagnašur af opinberum ašilum veršur endurnżtanlegur og frjįls auk žess sem aš nemendur ķslenskra menntastofnanna fį aš kynnast frjįlsum hugbśnaši og žannig įtta sig į mikilvęgi frelsis ķ stafręnum heimi. Svipašar stefnur hafa nś žegar veriš samžykktar ķ öšrum löndum, eins og til dęmis Bretlandi, Króatķu og Sušur-Afrķku. Fleiri lönd, eins og Holland og Sviss, viršast ętla aš bętast ķ hópinn sem gerir Ķsland aš leišandi afli frekar en eftirbįt ķ aš tryggja betri framtķš og stafręnt frelsi.

Stjórn Félags um stafręnt frelsi į Ķslandi (FSFĶ) vill koma į framfęri hamingjuóskum til allra Ķslendinga og sérstökum žökkum til ķslensku rķkisstjórnarinnar, žį sérstaklega verkefnisstjórnar um rafręna stjórnsżslu fyrir žį vinnu sem hefur veriš lögš ķ stefnumótunina. Stefna stjórnvalda um frjįlsan og opinn hugbśnaš markar tķmamót fyrir upplżsingasamfélagiš į Ķslandi žvķ nś mį segja aš hagur almennings og frelsi tölvunotenda hafi veriš sett ķ forgang. Mešhöndlun stafręnna upplżsinga er óašskiljanlegur hluti daglegs lķfs allra landsmanna og aukiš stafręnt frelsi leišir žvķ af sér aukiš frelsi ķ daglegu lķfi.

Ķslenska rķkisstjórnin į hrós skiliš fyrir žetta mikilvęga skref ķ įttina aš betra Ķslandi og stjórn FSFĶ er žakklįt öllum žeim sem komu aš mótun žessarar stefnu. Stjórn FSFĶ er viss um aš žetta stóra stökk sem nś hefur veriš er til marks um aukiš frelsi og aukna mešvitund landsmanna. Žaš er mikilvęgt aš hafa ķ huga aš stafręnt frelsi nęr ekki eingöngu til hugbśnašar heldur allra upplżsinga sem hęgt er aš mišla stafręnt sem og stafręna mišilsins sjįlfs. Stjórn FSFĶ žakkar fyrir frelsiš og vonar aš žessu markverša starfi sem stušlar aš betra stafręnu Ķslandi verši haldiš įfram af bęši opinberum ašilum og einkaašilum.


Viš vitum hver žś ert

(Greinin birtist ķ Morgunblašinu 23. jśnķ 2008)

 

Ķmyndašu žér aš žaš séu til žśsundir mynda af žér ķ gagnagrunni – myndir af žér į Laugarveginum į bśšarrįpi, į Hlemmi aš bķša eftir strętó, myndir af žér į leiš ķ vinnu, myndir af žér aš fį žér aš borša meš vinum žķnum į veitingahśsi, myndir af žér sitjandi ķ umferšateppu aš pirrast yfir vešrinu.

 

Ķmyndašu žér aš žęr myndir séu tengdar viš nįkvęmar upplżsingar um hvar žś bżrš, hvaš žś heitir, upplżsingar um börnin žķn. Fingraförin žķn og hvaša flugvelli žś hefur fariš um į ęvinni. Upplżsingar um allar umferšarsektir sem žś hefur fengiš, um öll nįmskeiš sem žś hefur setiš.

 

Ķmyndašu žér aš žetta allsherjareftirlit sé notaš til aš bśa til tölfręšilegt yfirlit yfir hvar žś ert lķklegastur til aš vera į hverri stundu. Aš frįvik frį spįnni séu įlitin vera grunsamleg, aš lögreglan rannsaki mįliš.

 

Hęttu nś aš ķmynda žér žetta, žvķ žetta er raunveruleiki sem milljónir manna bśa viš.

 

Ķ dag eru um hįlf milljón öryggismyndavéla sem fylgjast meš öllu sem allir gera ķ London, ķ nafni öryggis. Ķ New York lķka. Chicago. Ķ borginni Shenzhen ķ Kķna eru myndavélarnar tvęr milljónir talsins. Gagnagrunnarnir geyma nįkvęmar upplżsingar um allt sem fólk gerir opinberlega - meš žvķ aš slį inn nafn getur tölvan framkallaš allar upplżsingarnar į nokkrum sekśndum.

 

Žeir sem vilja auka eftirlit meš öllum vilja meina aš žetta sé gert til aš tryggja öryggi okkar. Žeir segja aš bara glępamennirnir žurfi aš hafa įhyggjur. En hversu langt er hęgt aš ganga į žessum rökum?

 

Sķšan 2001 hafa žessi rök veriš notuš śt um allan heim til aš réttlęta ótrślega skeršingu į feršafrelsi einstaklinga milli landa, óréttmętar handtökur og njósnir. "Viš erum aš berjast viš hryšjuverk," segja forsprakkarnir og glotta mešan saklausu fólki er haldiš įn dóms og laga fyrir aš hafa ekki uppfyllt kröfur skrifręšisins. Fyrir aš voga sér aš hlżša ekki yfirvöldum.

 

Valdhafar eru mjög hrifnir af žvķ aš tala um męlanlegan įrangur, en hvar er męldi įrangurinn af žessu framtaki? Hversu mikiš af glępum er bśiš aš upplżsa meš hverri myndavél ķ London, og hversu oft er bśiš aš skerša persónufrelsi fólks meš žvķ sama? Hversu margir hryšjuverkamenn hafa veriš stöšvašir į sķšustu sjö įrum, og ef žeir eru žį einhverjir žį hvers vegna hafa žeir ekki veriš dregnir fyrir dómi?

 

Ķ stuttu mįli: Getum viš treyst valdhöfum fyrir svona ķtarlegum upplżsingum um allt fólk?

 

Nś er gerš krafa um aš allir sem feršast milli landa hafi mešferšis rafręn skilrķki – žykkt plastspjald fremst ķ vegabréfinu – sem innihalda upplżsingar sem auškenna žį, svo sem nafn, kyn, hęš, augnlit, og fleira. Žessi rafręnu skilrķki eru žannig gerš aš žau svara fyrirspurnum um lķfupplżsinar į įkvešnum śtvarpstķšnum, žegar bylgjurnar lenda į vegabréfinu hlešst upp spenna innan žess og svo geislar žaš frį sér žķnum persónuupplżsingum.

 

Flestir feršamenn hafa vegabréfiš alltaf į sér žegar žeir feršast. Gömul og góš regla. En hversu skynsamlegt er žaš aš žessir tveir eiginleikar séu til stašar į sama tķma?

 

Hęgt er aš smķša tęki sem nota mętti til aš lesa žessar rafręnu upplżsingar śr vegabréfi fólks śr margra metra fjarlęgš. Žęr öryggisrįšstafanir sem hafa veriš geršar į vegabréfunum eru litlar og ómerkilegar, aušvelt er aš sneiša hjį žeim. Óprśttnir ašilar gętu setiš į kaffihśsum og skotiš į feršamenn, lesiš nöfn žeirra, rķkisfang og heimilisfang, og notaš žęr upplżsingar til aš vinna sér traust žeirra.

 

Ķmyndašu žér aš kreditkortanśmerinu žķnu eša sé stoliš af manninum į nęsta borši. 

 

Ķ Ensku er til orš - panopticon. Alveg sama hvert žś ferš, žį sjį žeir žig. Ķ heimi žar sem tiltekinn hópur getur séš allt sem žś gerir ert žś ekki frjįls.

 

Žetta er ekki beinlķnis fangelsi – žetta er bara sęmileg nįlgun.

 

Verndun persónuupplżsinga er atriši sem skiptir sķfellt meira mįli į tķmum heimsvęšingar. Persónužjófnašur er óalgengur hér į landi en er verulegt vandamįl vķša erlendis – fólk sankar aš sér persónuupplżsingum um einstaklinga og villir į sér heimildir. Vķša erlendis eru kennitölur įlitnar vera leyndarmįl, og fyrir vikiš hefur margur glataš bankainnistęšu sinni, ellilķfeyri og jafnvel hśsi bara į žvķ aš kennitala žeirra komist ķ hendur varmenna.

 

Ķslendingar hafa fundiš gott rįš viš žessu. Meš žvķ aš lķta į kennitölur sem almennar upplżsingar eru fęstir tilbśnir til aš lķta į žaš aš fólk žekki kennitölu sķna sem auškenningu. Margir muna kennitölur maka sinna, barna sinna og foreldra. Sumir muna kennitölur vina sinna. Žessar upplżsingar eru ekki einar og sér nęgar til aš taka peninga śt af bankabók.

 

Aukin stafręn samskipti į öllum hlišum samfélagsins kalla į aukna mešvitund um verndun persónuupplżsinga og aukinn skilning almennings į žvķ hvaša auškennisžęttir eru įreišanlegir og hverjir ekki.

 

Félag um stafręnt frelsi į Ķslandi hefur fullan hug į aš reyna aš gegna žessu upplżsingarhlutverki, žvķ stafręn mešferš persónuupplżsinga eru ekki slęm ķ ešli sķnu, en hśn krefst viršingar og mikillar žekkingar svo hvorki frelsi né fjįrhagi einstaklinga stafi hętta af. Félagiš stendur fyrir rįšstefnu um stafręnt frelsi žann 5. jślķ nęstkomandi. Nįnar į vefsķšu okkar.


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband